Zainteresowania i uzdolnienia dzieci

Naukowcy twierdzą, że każde zdrowe dziecko jest potencjalnie zdolne, trzeba mu tylko stworzyć warunki umożliwiające rozwój tych zdolności oraz odpowiednio pobudzić je do aktywności intelektualnej. Bogata i różnorodna stymulacja we wczesnym dzieciństwie ma wpływ na rozwój uzdolnień u dzieci. Należy stworzyć warunki sprzyjające rozwojowi zdolności i zainteresowań ponieważ, w razie braku odpowiednich warunków – zdolności i zainteresowania mogą rozwinąć się w niewłaściwym kierunku i przejawiać w szkodliwej formie aktywności, stając się przez to powodem poważnych trudności wychowawczych.

Dziecięce pasje mogą mieć znaczący wpływ na późniejszy wybór ścieżki zawodowej i rozwój kariery. A w chwili obecnej przede wszystkim znakomicie wpływają na rozwój dziecka (m.in. sportowy, umysłowy, społeczny). Sprawiają też, że dziecko jest po prostu szczęśliwe – dają mu mnóstwo radości, pozwalają odreagować stres, budują pozytywną samoocenę, pewność siebie i silne poczucie własnej wartości. Ułatwiają również nawiązywanie relacji z rówieśnikami.

Rozpoznanie uzdolnień dzieci jest procesem długim i trudnym. Zdolności u dzieci w kilku sferach życiowych jednocześnie zdarzają się bardzo rzadko. Częstszym zjawiskiem u dzieci jest wyszczególnienie u nich specjalnych uzdolnień.

Jako cechy ogólne dziecka uzdolnionego przyjmuje się:

  • uczy się chętnie i łatwo;
  • ma dobrą pamięć;
  • posiada rozległą wiedzę ogólną;
  • zadaje mnóstwo sondujących problem pytań;
  • zagłębia się w szczególnie interesujące go dziedziny i zajęcia;
  • wykazuje dużą ciekawość;
  • ma żywą i twórczą wyobraźnię;
  • ma poczucie humoru;
  • stawia sobie nowe wyzwania i wyszukuje problemy do rozwiązania;
  • posługuje się poprawnym językiem i wyszukanym słownictwem;
  • woli pracować samodzielnie;
  • ma wiele własnych pomysłów i rozwiązań różnych problemów;
  • łatwiej i prędzej niż rówieśnicy nawiązuje kontakty z ludźmi;
  • wykazuje zdolności przywódcze we wczesnym wieku;
  • wykazuje wrażliwość na cudze i własne uczucia;
  • jest perfekcjonistą.

Zdolności możemy podzielić na trzy rodzaje:

  • Zdolności ogólne – pozwalają uczyć się w zakresie wiedzy teoretycznej. Dzieci o takich zdolnościach wykazują lepsza pamięć, dużo wcześniej niż rówieśnicy chodzą, mówią, czytają a także posiadaj umiejętność posługiwania się wcześniej opanowanym materiałem.
  • Zdolności kierunkowe – wiążą się z określoną sferą aktywności. Określane są jako zdolności ,,do czegoś”, do pewnych rodzajów czy dziedzin działalności (np. muzycznej, plastycznej, literackiej). Zdolności te obserwujemy już u bardzo małych dzieci.
  • Zdolności twórcze – przejawiają się w umiejętności tworzenia rzeczy nowych.

 

Na gruncie pedagogiki przedszkolnej wśród najczęściej wymienianych kryteriów oceny dziecka uzdolnionego znajdują się: zasób wiadomości i umiejętności (w ogromnym stopniu uwarunkowany czynnikami środowiskowymi i formami wczesnej symulacji). Inne kryteria to: aktywność na zajęciach dydaktycznych, łatwość i szybkość uczenia się wierszy i piosenek, ogólna inteligencja. Ponad to wymienione są też taki wskaźniki, jak: poziom wypowiedzi językowej dziecka, samodzielne prace twórcze, poprawność myślenia, umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy w sytuacjach nowych.

Warto zwrócić uwagę na inne „sygnały” występujących u dziecka zdolności, które można zaobserwować podczas dnia codziennego.

Ponadto u dzieci przedszkolnych powoli ujawniają się różne rodzaje uzdolnień.

Uzdolnienia intelektualnetakie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • jest bystrym obserwatorem, szybko podchwytującym nowe rzeczy;
  • potrafi z przyjemnością wykonywać zadania umysłowe;
  • poprawnie używa wielu słów;
  • zadaje dużo pytań;
  • ma oryginalne pomysły, dobrą pamięć, lubi czytać;
  • jasno wyraża swoje poglądy w  mowie;
  • pragnie poznawać przyczyny zjawisk;
  • jest zręczne, bezustannie eksperymentuje;
  • jest samodzielne, pewne siebie, niezależne;
  • polega samo na sobie;
  • przejawia radość i optymizm;
  • skupia uwagę na rzeczach nowych.

Uzdolnienia literacko-teatralne  – takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • jest bardzo wyczulone na słowa – wychwytuje je z otoczenia, mówi dużo i chętnie, lubi być słuchane;
  • bardzo szybko i chętnie uczy się wierszyków;
  • słowami wyraża przeżywane emocje;
  • układa i opowiada własne bajki;
  • jest śmiałe, łatwo nawiązuje kontakty i jest dobrym obserwatorem, przejawia niezależną postawę wobec życia;
  • zazwyczaj już w przedszkolu płynnie czyta;
  • nie zraża się łatwo;
  • jest bardzo pomysłowe w znajdywaniu odpowiedzi i nowych sposobów robienia czegoś;
  • jest skore do odkrywania nowego otoczenia.

Uzdolnienia muzyczne – takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • jest bardzo wrażliwe na dźwięki, porusza się w ich rytmie, naśladuje je;
  • reaguje na natężenie i barwę dźwięku, potrafi rozróżnić wysokość dźwięk;
  • posługuje się ekspresywnymi ruchami ciała dla okazania emocji i nastroju;
  • lubi śpiewać, robi to czysto;
  • uwielbia tańczyć, wystukiwać rytm, gdy gra muzyka;
  • pasjonuje je gra na instrumentach i wszystkim, z czego można wydobyć dźwięk;
  • często kojarzy różne zjawiska z muzyką.

Uzdolnienia plastyczne – takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • wykazuje wczesne wzmożone zainteresowanie rysowaniem;
  • wiele czasu spędza nad kartką papieru;
  • lubi angażować się w różne przedsięwzięcia plastyczne;
  • z radością uczestniczy we wszelkich zajęciach artystycznych
  • niekonwencjonalnie dobiera kolory, łączy techniki, jego prace są oryginalne, nie przypominają prób innych dzieci;
  • potrafi wykorzystać niemal wszystkie „znaleziska” by tworzyć swoje dzieła, eksperymentuje;
  • ma bujną wyobraźnię i tworzy świat fantazji.

Uzdolnienia matematyczne – takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • jest zwykle spokojne i skupione, lepiej się koncentrują niż rówieśnicy;
  • przejawia zainteresowanie liczbami;
  • ciągłe przeliczanie wszystkiego sprawia mu radość;
  • dość wcześnie interesuje się pieniędzmi, dopytuje o ceny towarów;
  • szybko rozróżnia pojęcia „mniej i więcej”;
  • bardzo lubi grać w karty, szachy, gry planszowe;
  • wcześnie interesuje się pojęciem czasu, orientuje się, która jest godzina.

Uzdolnienia przywódcze – takie dziecko charakteryzuje się tym, że:

  • dość wcześnie, dużo i wyraźnie mówi;
  • lubi kontakty z rówieśnikami, dobrze czuje się wśród dzieci starszych, lubi zabawy w grupie i często im przewodzi;
  • samo potrafi nawiązać rozmowę z dorosłymi, jest błyskotliwe i śmiałe;
  • uczestnicząc w konfliktach grupowych samo stara się je rozwiązać, lubi być mediatorem w sporach, pomaga i pociesza;
  • łatwo przystosowuje się do nowych sytuacji, jest otwarte na świat;
  • jest dobrym organizatorem i doskonałym obserwatorem;
  • jest zazwyczaj lubiane przez otoczenie;
  • nigdy się nie nudzi, potrafi znaleźć sobie zajęcie, w przedszkolu zorganizuje zabawę i będzie w niej pełniło rolę przywódcy wyznaczając role wszystkim uczestnikom zabawy znajduje u nich posłuch, jego kierownicza rola jest akceptowana;
  • ma łatwość przystosowywania się do nowych miejsc, sytuacji;
  • jest ambitne, lubi nowe wyzwania, lubi rywalizację.

W realizowaniu pasji dziecku niezbędne jest wsparcie. Rodzic jest najważniejszą osobą na świecie i dlatego jego postawa ma ogromne znaczenie. Dziecko musi wiedzieć, że zawsze może na niego liczyć.

Drugim elementem jest placówka oświatowa, która bardzo często jako pierwsza zauważa możliwości dzieci. Zadaniem placówek jest takie pokierowanie pracą dziecka aby rozwinęło swoje umiejętności poprzez tworzenie im optymalnych warunków do pełnego wykorzystania ich wrodzonego potencjału i możliwości.

W pracy edukacyjnej przede wszystkim stosujemy:

  • organizowanie pracy indywidualnej i w małych grupach;
  • dobieranie grup na zajęcia pod względem zdolności;
  • stopniowe zwiększanie wymagań;
  • stwarzanie okazji do swobodnego wyboru trudniejszych zadań;
  • stawianie pytań problemowych pobudzających myślenie twórcze;
  • przydzielanie dodatkowych ról mobilizujących do wysiłku intelektualnego
  • różnorodne metody aktywizujące np. pedagogika-zabawy, Gruszczyk – Kolczyńskiej czy Kodowanie.

Dziecko będzie chętnie uczestniczyło w proponowanych zajęciach jeżeli będziemy pamiętać o:

  • uwzględnieniu potrzeb i zainteresowań dziecka
  • działaniom będą towarzyszyły uczucia i emocje
  • o odczuwaniu satysfakcji
  • zapewnieniu poczucia bezpieczeństwa i prawa do błędu
  • ma możliwość realizacji własnych pomysłów

B.Łucka, M. Wiercioch

 

Literatura:

Wychowanie.pl

Dziecisawazne.pl

Przedszkole w Żarnowcu: A. Mądry